Zabawki z recyklingu: proste pomysły z kartonu, butelek i nakrętek

Co to jest zabawka z recyklingu?

Zabawka z recyklingu ma przetrwać wiele zabaw, dlatego musi być stabilna i bezpieczna w dotyku.

Ściśle mówiąc, w domu nie zachodzi recykling, bo ten oznacza przemysłowe przetworzenie odpadu na surowiec. Mamy do czynienia z upcyklingiem: odpad dostaje nową funkcję bez przetwarzania. Ekologiczne zabawki z odpadów to zabawki DIY, czyli „zrób to sam” (od angielskiego „do it yourself”). Nie mają certyfikatu, a w sklepie o tym, że zabawka jest „eko”, świadczy właśnie certyfikat, nie napis na opakowaniu. Materiały i certyfikaty opisuje wpis o ekologicznych zabawkach kupowanych w sklepie.

Z jakich odpadów można zrobić zabawki?

Najlepiej sprawdzają się karton i tektura, rolki po papierze, butelki PET, nakrętki, puszki bez ostrych krawędzi, kartoniki po mleku, wytłaczanki i kubki po jogurtach. Butelka PET to butelka z politereftalanu etylenu, czyli zwykła przezroczysta butelka po wodzie lub napoju. Kartonik po mleku lub soku to opakowanie wielomateriałowe, czyli połączenie kilku materiałów w jednej ściance. Wytłaczanka to kartonowa tacka na jajka.

Każdy materiał umyj i osusz przed użyciem.

Tablica manipulacyjna to deska z przymocowanymi elementami, które dziecko przesuwa, obraca i przekłada. Z użycia wypadają szkło, puszki z postrzępionym brzegiem, opakowania po chemii i folia.

Pomysły na zabawki z recyklingu

Proste zabawki z recyklingu to takie, które powstają w ok. pół godziny plus czas schnięcia farby lub kleju i nie wymagają specjalnych narzędzi. Zabawka, którą da się zbudować w pół godziny i bawić się nią tydzień, wygrywa u mnie z ambitnym projektem na weekend.

Z kartonu i tektury

Duży karton po przesyłce zamienia się w domek, samochód albo telewizor, w którym dziecko „prowadzi program”. Z tektury wyjdą też puzzle:

1. Pomaluj tekturę albo przyklej do niej kolorowy papier.
2. Zaczekaj, aż farba lub klej wyschną.
3. Potnij tekturę na kilka dużych kawałków (tnie dorosły).
4. Niech dziecko ułoży obrazek z powrotem.

Z rolek po papierze

Gąsienicę z rolek zrobisz tak:

1. Pomaluj każdą rolkę na inny kolor.
2. Po wyschnięciu sklej rolki w rząd.
3. Dorób oczy i czułki z papieru.

Z rolek zbudujesz także tor dla kulek: przyklej je taśmą malarską do ściany jedna pod drugą. Kulki muszą się mieścić w rolce, więc są za małe dla malucha: zostaw tę zabawę dzieciom od 3 lat, pod okiem dorosłego.

Z butelek i nakrętek

Plastikowa butelka z kaszą lub ryżem, szczelnie zakręcona i oklejona wokół nakrętki, jest gotowym marakasem. Dno butelki PET zamienia się w żółwika: dorosły odcina je i okleja krawędź, a dziecko maluje je i dorabia głowę z papieru. Z nakrętek robi się zwierzątka i tablicę manipulacyjną, ale to najmniejsze elementy w całym tekście. Nakrętki dawaj dzieciom od trzecich urodzin albo przyklej je na stałe do dużej deski i używaj tylko pod okiem dorosłego.

Nakrętki jednorazowych butelek muszą dziś pozostać przymocowane do butelki. Obowiązek wprowadziła dyrektywa (UE) 2019/904 dla butelek do 3 l, od 3 lipca 2024.

Oderwanie nakrętki zostawia ostry pierścień i strzępy plastiku, więc odcina ją dorosły nożyczkami i wygładza krawędź.

Z puszek, kartoników i kubków po jogurtach

Bębenek zrobisz z czystej puszki: owiń ją papierem, a na otwór naciągnij balon i przymocuj gumką. To zabawa dla starszych dzieci. Brzeg puszki okleja i sprawdza dorosły, a pękniętego balonu nie zostawia się w zasięgu małego dziecka.

Klocki wychodzą z kartoników po mleku lub soku: umyj i osusz kartonik, odetnij górę, ozdób farbą albo papierem. Z kubków po jogurtach złożysz robota, w którym kubki są korpusem i głową. Oczy narysuj flamastrem lub wytnij z papieru.

Jak zrobić zabawkę z odpadów bezpiecznie?

Dla dzieci poniżej 3 lat zabawka nie może mieć elementów, które mieszczą się w cylindrze małych części o średnicy 31,7 mm. Tak stanowi norma EN 71-1, na którą powołuje się unijna dyrektywa o bezpieczeństwie zabawek.

Domowa zabawka nie jest certyfikowana, ale ten próg wyznacza rozsądną granicę ryzyka zadławienia. W domu łatwo to sprawdzić bez miarki: rolka po papierze toaletowym to test „za małe do buzi”. Wszystko, co przechodzi przez rolkę, jest za małe dla malucha, a ten test jest ostrzejszy niż sama norma.

Przy dziecku, które bierze wszystko do buzi, nakrętki, koraliki i guziki odkładam na później, a oczy robota rysuję flamastrem.

• Wypełnienie marakasów zamknij szczelnie i zaklej taśmą.
• Oklej krawędzie puszek i butelek po cięciu.
• Klej na gorąco i nożyk do tapet trzymaj poza zasięgiem dziecka. Puszki i butelki zawsze tnij bez udziału dziecka.
• Dziecku dawaj farby i kleje przeznaczone dla dzieci i oddawaj zabawkę dopiero po wyschnięciu.
• Regularnie oglądaj zabawkę i wyrzucaj ją, gdy zaczyna się rozpadać.
• Zabawy małymi elementami prowadź pod okiem dorosłego.

Dla jakiego wieku są te zabawki?

Dla każdego, ale im młodsze dziecko, tym więcej pracy bierze na siebie dorosły i tym większą, prostszą zabawkę dostaje maluch.

W przedszkolu pomysły z recyklingu dobrze działają w grupie: każde dziecko robi swoją rolkę, a razem powstaje jedna długa gąsienica. Samo robienie ćwiczy dłonie i cierpliwość, a zabawka zrobiona wspólnie pokazuje dzieciom, że z rzeczy, które i tak poszłyby do kosza, można zrobić coś do zabawy.

Co zrobić z zabawką, która się zużyła?

Rozebrać ją razem z dzieckiem i posegregować. To dobry moment na lekcję segregacji, bo odpady są jeszcze rozpoznawalne. Jak ją przeprowadzić, opisują zasady segregacji wytłumaczone dzieciom. Jednolity System Segregacji Odpadów działa w Polsce od 2017 r.

• Karton i tektura trafiają do niebieskiego pojemnika na papier.
• Butelki, nakrętki i puszki idą do żółtego pojemnika na metale i tworzywa sztuczne.
• Kartoniki po mleku lub soku, czyli opakowania wielomateriałowe, też trafiają do żółtego.